BİLGİ MERKEZİ
ADR Tehlikeli Madde Taşıma Kuralları
ADR sınıfları, TMGD zorunluluğu ve Türkiye tehlikeli madde taşıma mevzuatı özeti.
Son güncelleme:
ADR Tehlike Sınıfları
ADR, taşınan maddeyi 9 ana tehlike sınıfına ayırır. Her sınıf için farklı ambalaj, etiketleme, araç donanımı ve güzergah gereksinimleri uygulanır.
| Sınıf | Açıklama |
|---|---|
| 1 | Patlayıcı maddeler ve nesneler |
| 2 | Gazlar |
| 3 | Yanıcı sıvılar |
| 4.1 | Yanıcı katı maddeler, kendiliğinden tepkimeye giren maddeler ve katı duyarsızlaştırılmış patlayıcılar |
| 4.2 | Kendiliğinden tutuşmaya eğilimli maddeler |
| 4.3 | Su ile temas ettiğinde yanıcı gaz çıkaran maddeler |
| 5.1 | Yakıcı (oksitleyici) maddeler |
| 5.2 | Organik peroksitler |
| 6.1 | Zehirli maddeler |
| 6.2 | Bulaşıcı maddeler |
| 7 | Radyoaktif maddeler |
| 8 | Aşındırıcı maddeler |
| 9 | Çeşitli tehlikeli maddeler ve nesneler |
Kaynak: ADR 2025 (UNECE) — Accord relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route
Türkiye’deki Mevzuat
Türkiye’de tehlikeli madde karayolu taşımacılığı, Karayolu ile Tehlikeli Madde Taşınması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete’de yayımlanan) ve ilgili Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tebliğleriyle düzenlenmektedir. Bu mevzuat büyük ölçüde ADR’yi iç hukuka aktarmaktadır.
Temel Zorunluluklar
- Sürücü ADR sertifikası (SRC 5 — Türkiye’de uygulanan adı)
- TMGD (Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı) atanması
- Araç uygunluk belgesi (ADR Uygunluk Sertifikası)
- Doğru etiketleme, turuncu levha ve tehlike numaraları
- Yazılı talimat (Tremcard) araçta bulundurma zorunluluğu
Sık Sorulan Sorular
ADR nedir?+
ADR (Accord relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route), tehlikeli maddelerin karayoluyla uluslararası taşınmasını düzenleyen Avrupa anlaşmasıdır. Türkiye bu anlaşmaya taraf olup iç mevzuatı da büyük ölçüde ADR’ye uyumludur.
TMGD (Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı) zorunlu mu?+
Evet. Belirli miktarın üzerinde tehlikeli madde taşıyan veya dolduran işletmeler Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) atamak zorundadır. TMGD, tehlikeli madde taşımacılığı konusunda yetkilendirilmiş, sertifikalı kişilerdir. Yükümlülük kapsamı ve muafiyet eşikleri için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın güncel yönetmeliğini inceleyin.
ADR belgesi (SRC 5) olmadan tehlikeli madde taşıyabilir miyim?+
Hayır. Tehlikeli madde taşıyan araç sürücülerinin ADR kapsamındaki sürücü eğitim sertifikasına (Türkiye’de SRC 5) sahip olması zorunludur. Taşınan madde sınıfına göre farklı sertifika tipleri uygulanır.
Tehlikeli madde taşıyan TIR’lar köprü ve tünellerden geçebilir mi?+
ADR ve ulusal mevzuat, belirli tehlikeli madde sınıfları için köprü ve tünel geçişini kısıtlayabilir ya da yasaklayabilir. TitanNav, HERE rota motorunun ADR tünel kategorisi verisiyle bu kısıtları rotalamaya yansıtır. Her sefer öncesinde taşınan sınıfın kısıtını doğrulayın.
Resmi Kaynaklar: UNECE ADR 2025 (unece.org) · Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (uab.gov.tr) · Karayolu ile Tehlikeli Madde Taşınması Hakkında Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)